Việt Nam, Thành phố Hồ Chí Minh – TrÆ°á»›c sá»± xuất hiện gần đây của các bệnh truyền nhiá»…m nhÆ° Ä‘au mắt đỏ và đậu mùa khỉ, ngành y tế Thành phố Hồ Chí Minh đã cống hiến không ngừng nghỉ để chống lại các mối Ä‘e dọa này. Ngành y tế tập trung Ä‘Æ°a ra phÆ°Æ¡ng thức phòng chống bệnh phù hợp, xa hÆ¡n nữa là phát triển thuốc Ä‘iều trị, vắc xin ngừa bệnh và Ä‘iều đầu tiên là phải tìm được tác nhân gây bệnh.

Trong định hướng phát triển và hoạt động của ngành y tế TP.HCM năm 2023, Sở Y tế TP.HCM đã dự báo tình hình dịch bệnh truyền nhiễm và các loại dịch bệnh mới nổi vẫn còn là thách thức lớn đối với ngành y.

Việc xác định tác nhân gây bệnh phải chính xác 100%

PGS TS Lê Văn Tấntrưởng nhóm nghiên cứu các bệnh nhiá»…m trùng má»›i nổi thuá»™c Đơn vị nghiên cứu lâm sàng Đại học Oxford (OUCRU) đóng tại Bệnh viện Bệnh nhiệt Ä‘á»›i (TP.HCM) – cho biết bệnh nhiá»…m trùng má»›i nổi có tính chất bất ngờ vì rất khó để dá»± Ä‘oán tác nhân nào sẽ trá»—i dậy gây bệnh cho con người trong tÆ°Æ¡ng lai.

Do đó, nhóm đã xây dựng chương trình nghiên cứu với sự hợp tác chặt chẽ giữa Bệnh viện Bệnh nhiệt đới và OUCRU, đội ngũ luôn ở tâm thế sẵn sàng ứng phó nhanh với tình huống khó lường đến từ dịch bệnh. Điều này đã giúp nhóm nghiên cứu hiệu quả các bệnh nhiễm trùng mới nổi và hỗ trợ kịp thời cho Sở Y tế.

Đợt dịch bệnh đau mắt đỏ tăng nhanh tại TP.HCM vừa qua, để tìm ra tác nhân gây bệnh trong thời gian ngắn nhất khi Sở Y tế TP.HCM yêu cầu, nhóm nghiên cứu đã làm việc xuyên đêm. Dù công việc luôn trong tình huống khẩn cấp, nhóm phải cân bằng giữa thời gian và sự chính xác, làm việc nhanh nhưng không bỏ qua chất lượng.

Sau khoảng mười mấy tiếng thực hiện xét nghiệm tìm tác nhân gây bệnh đau mắt đỏ tại TP.HCM, kết quả bất ngờ cho thấy enterovirus là tác nhân chính gây ra bệnh đau mắt đỏ, khác mọi năm là adenovirus. Việc xác định tác nhân gây bệnh quan trọng này đóng vai trò là nền tảng cho các chiến lược phòng ngừa bệnh tật cũng như phát triển các loại thuốc điều trị và vắc xin.

“Nếu chỉ nghÄ© đến adenovirus nhÆ° mọi năm, không tiến hành xét nghiệm, giải mã gene, rồi kết luận adenovirus là tác nhân gây bệnh Ä‘au mắt đỏ tại TP.HCM thì chúng ta đã bỏ sót vai trò của enterovirus trong đợt dịch bệnh Ä‘au mắt đỏ vừa qua.

Đối vá»›i bệnh nhiá»…m trùng má»›i nổi, Ä‘iều đầu tiên là phải tìm được tác nhân gây bệnh, từ đó má»›i có cÆ¡ sở Ä‘Æ°a ra phÆ°Æ¡ng thức phòng chống bệnh, phát triển thuốc Ä‘iều trị và vắc xin ngừa bệnh phù hợp”, PGS Tấn chia sẻ.

Nâng cao năng lực xét nghiệm, hợp tác đa ngành, đa quốc gia

PGS Tấn cho hay mỗi loại bệnh khác nhau cần phải có cách tiếp cận khác nhau. Do đó cần phải luôn nâng cao năng lực xét nghiệm và nghiên cứu trong lĩnh vực bệnh nhiễm trùng mới nổi.

Theo đó, việc xây dựng mạng lưới nghiên cứu, trang thiết bị phục vụ nghiên cứu và đào tạo nhân lực có chuyên môn cao là chìa khóa để có thể ứng phó nhanh với thách thức của dịch bệnh trong tương lai.

Ngoài ra sự hợp tác đa ngành, đa quốc gia kết hợp giữa các nhà lâm sàng, đội ngũ nghiên cứu, người làm dịch tễ, các nhà hoạch định chính sách y tế đóng vai trò quan trọng không kém.

Việc hợp tác, chia sẻ kinh nghiệm trong khu vực và quốc tế cũng được OUCRU rất chú trọng. Hiện đơn vị đang triển khai dự án SEACOVARIANTS nhằm nâng cao năng lực nghiên cứu về miễn dịch ở khu vực Đông Nam Á (Việt Nam, Indonesia và Thái Lan) với sự hỗ trợ về chuyên môn của các chuyên gia đến từ Anh, Mỹ và Singapore.

Ngoài việc phát hiện tác nhân gây bệnh bao gồm tầm soát các biến chủng của SARS-CoV-2, chương trình còn tập trung vào đào tạo đội ngũ nghiên cứu về miễn dịch giúp đánh giá nguy cơ đến từ các biến chủng mới của SARS-CoV-2, qua đó cung cấp thông tin cho việc phát triển vắc xin, phương thức phòng chống dịch bệnh phù hợp.

Bên cạnh đó, theo Bác sÄ© Nguyá»…n Thành DÅ©ng – giám đốc Bệnh viện Bệnh nhiệt Ä‘á»›i, sắp tá»›i bệnh viện và OUCRU sẽ tiến hành nghiên cứu về tác nhân viêm phổi cá»™ng đồng thông qua chÆ°Æ¡ng trình PREPARE, hợp tác giữa các nÆ°á»›c Đông Nam Á tạo nền tảng giúp khu vá»±c có thể ứng phó tốt hÆ¡n vá»›i dịch bệnh nhiá»…m trùng má»›i nổi trong tÆ°Æ¡ng lai.

“Cuá»™c chiến” giữa loài người và vi sinh vật

Giáo sÆ° Nguyá»…n Văn VÄ©nh Châu – phó giám đốc Sở Y tế TP.HCM – cho rằng bệnh nhiá»…m trùng là má»™t thách thức bất tận từ khi loài người xuất hiện, là “cuá»™c chiến” không hồi kết giữa loài người và thế giá»›i vi sinh vật. Và khi thế giá»›i càng phát triển thì dịch bệnh càng khốc liệt. Điều này đã được các nhà khoa học tuyên bố và chứng minh. Khi dịch bệnh xuất hiện là cÆ¡ há»™i và thách thức để người chuyên ngành truyền nhiá»…m nhận sứ mệnh cao quý là tham gia cuá»™c chiến bất tận giữa loài người và thế giá»›i vi sinh vật.

Ông Nguyá»…n Hồng Tâm – giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP.HCM (HCDC) – cho biết Ä‘Æ¡n vị có nhiệm vụ thường xuyên, liên tục nâng cao năng lá»±c chuyên môn xứng tầm vá»›i trọng trách được giao. HCDC cÅ©ng là Ä‘Æ¡n vị tham mÆ°u và tổ chức thá»±c hiện các hoạt Ä‘á»™ng chuyên môn, kỹ thuật, nghiệp vụ về phòng chống dịch bệnh truyền nhiá»…m, bệnh không lây nhiá»…m; phòng chống tác Ä‘á»™ng của các yếu tố nguy cÆ¡ ảnh hưởng tá»›i sức khỏe và quản lý sức khỏe cá»™ng đồng tại thành phố.

Khi Thành phố Hồ Chí Minh tiếp tục phải đối mặt với những thách thức về bệnh truyền nhiễm mới nổi, ngành y tế vẫn luôn cảnh giác, tích cực hoạt động nhằm xác định chính xác các tác nhân gây bệnh đồng thời thúc đẩy hợp tác và chia sẻ kiến ​​thức ở cả cấp độ khu vực và quốc tế. Thông qua những nỗ lực phối hợp này, thành phố đặt mục tiêu tăng cường khả năng ứng phó và bảo vệ sức khỏe của người dân.

Bài viết gốc của Xuân Mai, Tuổi Trẻ News